Kiedy dług się przedawnia? Tabela

Co do zasady długi przedawniają się po 6 latach, a 3 lata długi za świadczenia okresowe (np. czynsz, leasing, renta) oraz te związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Od tej reguły istnieje jednak wiele wyjątków. Wiele z zobowiązań przedawnia się znacznie krócej, a inne dłużej. Wszystko zależy od tego, w jakich okolicznościach powstało dane zobowiązanie, czyli od rodzaju długu. Wyjaśniamy które długi kiedy się przedawniają w formie wygodnej tabeli.

Typ długuCzas przedawnieniaPodstawa prawna
mandat MPK, ZTM, PKP1 rokart. 77 ustawy prawo przewozowe
związane z umową najmu wobec najemcy1 rokart. 677 kodeksu cywilnego
umowa sprzedaży2 lataart. 554 kodeksu cywilnego
debet2 lataart. 731 kodeksu cywilnego
wynagrodzenie z umowy o dzieło2 lataart. 646 kodeksu cywilnego
telekomunikacja (abonament telefoniczny internetowy)3 lataart. 118 kodeksu cywilnego
należności związane z prowadzeniem działalności gospodarczej3 lataart. 118 kodeksu cywilnego
mandat karny3 lataart. 45 kodeksu wykroczeń
wynagrodzenie z umowy o pracę3 lataart. 291 kodeksu pracy
pożyczka/kredyt (np. wobec banku)3 lataart. 118 kodeksu cywilnego
czynsz3 lataart. 118 kodeksu cywilnego
karta kredytowa3 lataart. 118 kodeksu cywilnego
podatki5 latart. 70 ustawa o ordynacji podatkowej
abonament RTV5 latart. 70 ustawa o ordynacji podatkowej
ZUS5 latart. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
wszystkie inne roszczenia, które nie są ujęte w przepisach szczegółowych6 latart. 125 kodeksu cywilnego

Na czym polega przedawnienie?

Prawo uznaje, że sądowa egzekucja długów po pewnym czasie traci sens. Nie oznacza to wcale, że długi stają się nieważne czy są zapomniane. Przedawnienie oznacza jedynie, że aparat państwa przestaje wspierać wierzyciela w odzyskania długu. Wierzyciel nadal może starać się przekonać dłużnika do spłaty apelując do jego sumienia. W końcu długi należy spłacać – nawet te, które są już przedawnione w oczach prawa. Prawo przedawnienia ma chronić ludzi przed nieuczciwymi praktykami. Od zasady, że można starać się o odzyskanie długu po jego przedawnieniu, istnieje wyjątek. Nie można żądać oddania przedawnionego długu od konsumenta, czyli firma nie może tego żądać od swojego klienta (osoby prywatnej).

Gdyby długi nigdy się nie przedawniały, to ktoś mógłby celowo nie informować nas o posiadanym zadłużeniu i żądać spłaty dopiero w momencie, kiedy dług urósłby do znacznej kwoty za sprawą odsetek ustawowych. Z drugiej strony jako wierzyciele mamy prawo starać się o odzyskanie długu, a ten nie przedawnia się bezwzględnie. Stosunkowo łatwo bieg przedawnienia może ulec przerwaniu. Nie musimy dzięki temu obawiać się, że dłużnik, o którym pamiętamy będzie nas skutecznie unikał do czasu przedawnienia długu.

Nawet przedawnione długi mogą mieć wpływ na historię kredytową. Aby uniknąć sprawdzania historii zadłużenia przy okazji zaciągania pożyczki warto jest posłużyć się pożyczkami bez BIK.

Jakie długi nie przedawniają się nigdy?

Od zasady przedawnienia istnieją wyjątki i niektóre długi nie przedawniają się nigdy. Należą do nich:

  • roszczenia windykacyjne (wydobywcze) wynikające z prawa własności,
  • roszczenia o zaprzestanie naruszeń (negatoryjne) wynikające z prawa własności do nieruchomości,
  • roszczenia o zniesienie współwłasności rzeczy,
  • roszczenia o naprawienie szkody jądrowej,
  • roszczenia powstałe w wyniku zbrodni wojennych, ludobójstwa i zbrodni przeciwko ludzkości.

Pomimo tego, że teoretycznie długi wobec ZUS i US przedawniają się po 5 latach, to te instytucje stosują przeróżne kruczki prawne, dzięki którym bieg przedawnienia ulega przerwaniu. Przykładowo ZUS może ustanowić na nieruchomości hipotekę przymusową, która nie ulega przedawnieniu. Orzecznictwo w sprawach o przedawnienie podatków i składek na świadczenia społeczne jest niespójne, a sprawy tego typu często znajdują swój finał przed sądem najwyższym.

Przerwanie biegu przedawnienia

Zasady przerwania biegu przedawnienia określa art. 123 § 1 kodeksu cywilnego. Bieg przedawnienia przerywają następujące działania:

  • Uznanie długu przez dłużnika, czyli np. prośba o rozłożenie długu na raty, prośba o umorzenie długu czy o zapłatę w dłuższym terminie.
  • Każda czynność przed sądem mająca na celu dochodzenie praw wierzyciela.
  • Mediacje w sprawie długu.

Przedawnienie długu u komornika

Kiedy przedawnia się dług u komornika? Długi należne wobec komornika obowiązują takie same zasady, jak każde inne zobowiązania. Oznacza to, że skoro komornik obowiązkowo musi posiadać orzeczenie sądu o egzekwowalności długu, to w momencie jego otrzymania do przedawnienia długu jest jeszcze 6 lat. Inaczej mówiąc komorniczy tytuł egzekucyjny przedawnia się po 6 latach. Nie ma znaczenia, ile wynosił pierwotny czas przedawnienia.

Każda czynność wykonana przez komornika – np. wysłanie nakazu zapłaty zeruje bieg przedawnienia. W związku z tym, o ile komornik raz na 6 lat wykona jakąkolwiek próbę odzyskania długu, to taki dług może nie przedawnić się nigdy. Dodatkowo od czasu rozpoczęcia postępowania egzekucyjnego bieg przedawnienia ulega zawieszeniu. Jeśli egzekucja zostanie zawieszona, to znowu – wykonana została czynność, więc bieg przedawnienia ulega wyzerowaniu i wynosi ponownie 6 lat. Za każdą swoją czynność komornik pobiera dodatkowe opłaty i dolicza je do całości długu. Dlatego niejednokrotnie lepiej jest wziąć np. chwilówkę i spłacić swoje zobowiązanie, niż ponosić kolejne koszty egzekucji komorniczych.

Uwaga! Nie mylmy komornika z firmą windykacyjną. Długi skupione przez windykację podlegają takim samym zasadom przedawnienia jak każde inne długi u osoby prywatnej czy firmy. To, że mamy komornika nie oznacza też, że nie możemy otrzymać żadnej pożyczki. Na rynku istnieją wyspecjalizowane pożyczki dla osób z zajęciami komorniczymi.

Jak liczyć bieg przedawnienia?

Przedawnienie rozpoczyna się dopiero od momentu, w którym roszczenie stało się wymagalne. Oznacza to, że jeżeli przykładowo otrzymamy rachunek za prąd płatny w terminie 30 dni, to przedawnienie liczy się dopiero po terminie 30 dni, a nie od momentu wystawienia rachunku.

Dla długów o okresie przedawnienia krótszym niż 2 lata bieg przedawnienia bieg przedawnienia liczony jest co do dnia. Natomiast dla długów o czasie przedawnienia dłuższym od 2 lat termin przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, w którym wypada przedawnienie. Taki przepis wydłuża większość przedawnień nawet o rok!

Bieg przedawnienia może zostać wydłużony przez jego zawieszenie lub przerwanie. Dojdzie do niego w sytuacjach, w których wierzyciel nie mógł dochodzić swoich praw. Są to okoliczności takie jak działanie siły wyższej, roszczenia dzieci przeciw rodzicom, roszczenia osób nie mających pełnej zdolności do czynności prawnej przeciw swoim opiekunom i roszczenia małżonków wobec siebie w czasie trwania małżeństwa. O zagadnieniu liczenia biegu przedawnienia traktują artykuły 120, 121 i 122 kodeksu cywilnego.

Jak sprawdzić czy dług jest przedawniony?

Najlepiej jest skorzystać z naszej tabeli oraz sprawdzić kiedy powstał dany dług. Wszelkie umowy posiadają własne terminy, po których należność staje się długiem. Zazwyczaj jest to 30 dni, ale już np. mandat karny staje się wymagalny po 7 dniach od wystawienia. Po określeniu, kiedy wierzytelność stała się wymagalna wystarczy dodać do tej daty wskazany w tabeli okres czasu. Uwaga! Jeśli termin przedawnienia jest dłuższy od 2 lat, to jego koniec przypada na koniec roku kalendarzowego, a nie na wyliczoną datę dzienną.

Co z długami, co do których np. nie mamy pewności kiedy powstały, albo nawet skąd pochodzą? Jako osoby prywatne jesteśmy chronieni przez prawo. W przypadku złożenia pozwu o egzekucję należności sąd automatycznie sprawdzi, czy dług nie jest przedawniony. Takie prawo powstało w odpowiedzi na wątpliwe etycznie działania firm windykacyjnych, które masowo skupywały przedawnione długi by później uzyskać nakaz egzekucji przed sądem. Nieświadomi swoich praw konsumenci spłacali przedawnione roszczenia.

Ten przepis nie dotyczy przedsiębiorców, czyli można uzyskać nakaz egzekucji z tytułu przedawnionego długu z umowy b2b. Swoje długi z tytułu pożyczek i kredytów zawsze można też sprawdzić w przez raport BIK lub raport z podobnej instytucji.

Długi spadkowe, czyli po zmarłych osobach obowiązują dokładnie takie same zasady jak każde inne długi. Jeśli nie są przedawnione to stają się zobowiązaniami spadkobierców.

Przedawnienie długów – zmiany w przepisach

Obecne rozwiązania w kwestii przedawnienia obowiązują dopiero od 28 maja 2018 roku. Zmianie uległy terminy przedawnienia (m.in. termin ogólny przedawnienia z 10 lat na 6 lat). Część terminów uległa tak naprawdę wydłużeniu ze względu na zapis o przypadaniu terminu przedawnienia na ostatni dzień roku kalendarzowego.

Ogromnym ułatwieniem dla osób prywatnych było niewątpliwie ustanowienie zapisu o automatycznym sprawdzaniu przez sąd czy dług nie jest przedawniony. Jako że zmiana przepisów odbyła się stosunkowo niedawno, to część z stron internetowych wciąż podaje stare przepisy jako obowiązujące. Pamiętajmy, by w przypadku prawa zawsze korzystać z jak najnowszych opracowań.