Rynek finansowy w Polsce na początku przyszłego roku czeka mała rewolucja w postaci dyrektywy PSD 2. Dostosowując się do unijnych wytycznych, polski rząd znowelizuje ustawę o usługach płatniczych. Poprzednie przepisy zostały stworzone na bazie dyrektywy PSD 1, która funkcjonowała w naszym kraju od 2011 roku. Zobacz, co zmieni nowelizacja.

PSD 2 w Polsce od 2018 roku – co zmieni?

Okres implementacji unijnej dyrektywy PSD 2 mija 13 stycznia 2018 roku. Oznacza to, że wszystkie unijne kraje wprowadzą nowe regulacje prawne dotyczące nowoczesnych metod płatności. PSD 2 zastąpi pierwszą dyrektywę, funkcjonującą w Polsce od 2011 roku pod postacią ustawy o usługach płatniczych.

Konieczność ujednolicenia i aktualizacji ram prawnych wymusiła dynamiczna cyfryzacja w strefie usług finansowych i gwałtowny rozwój bezgotówkowych transakcji, które wypierają tradycyjny pieniądz.

Rynek finansowy w Polsce musi przygotować się przede wszystkim na:

  • wprowadzenie nowej kategorii usługodawców, tzw. TPP (Third Party Provider), czyli pośredników usług płatniczych, którzy, jako podmioty zewnętrzne względem nas (klientów) i względem banków, będą świadczyć dwa nowe rodzaje usług:
  1. PIS (payment initiation service) – inicjowanie płatności, polegające na udostępnieniu TPP rachunku klienta, w celu sprawdzenia, czy są na nim środki, zainicjowaniu transakcji i poinformowaniu o jej przebiegu właściciela rachunku;
  2. AIS (account information service) – udostępnienie klientowi zbiorczych danych na temat wielu rachunków, które posiada, co da kompleksowy wgląd w jego sytuację finansową bez konieczności logowania się na różne platformy;
  • wprowadzenie zakazu surcharge, czyli dodatkowych opłat za transakcje bezgotówkowe i możliwość korzystania z bankomatów (zakaz nie będzie dotyczył płatności kartami biznesowymi);
  • obniżenie do 50 euro kwoty, którą klient musi uregulować z własnej kieszeni, jeżeli padnie ofiarą nieautoryzowanej transakcji. Wyższe sumy ubezpieczał będzie dostawca usługi finansowej. Wcześniej konsument musiał się liczyć z wydatkiem rzędu 150 euro.

Kogo dotyczy nowa dyrektywa PSD?

Dyrektywa PSD 2 jest bardzo istotna z perspektywy milionów klientów. Zwłaszcza w Polsce, kraju będącym liderem, jeżeli chodzi o popularność bankowości online i nowoczesnych metod płatności. Jak pokazało badanie przeprowadzone przez Mastercard, z transakcji bezgotówkowych, przynajmniej raz w miesiącu korzysta aż 91% naszych rodaków. Wprowadzenie jednolitych norm prawnych ułatwi korzystanie z innowacyjnych rozwiązań. Powinno być też katalizatorem dla rozmaitych fintechów, firm z segmentu, który może z Polski uczynić Dolinę Krzemową Europy Środkowej. Wartość branży FinTech nad Wisłą wynosi 860 mln euro, co czyni z nas zdecydowanego lidera regionu.

Nowelizacja ustawy o usługach płatniczych dotknie przede wszystkim:

  • banki,
  • instytucje płatnicze,
  • podmioty oferujące karty sklepowe,
  • niezależnych operatorów bankomatów,
  • innych niebankowych dostawców usług płatniczych.

PSD 2 nie pozostanie bez wpływu również na firmy pożyczkowe. Instytucje pozabankowe chętnie współpracują z dostawcami usług płatniczych. Już teraz u niektórych firm pożyczki online można spłacać z pomocą płatności BLIK. W celu ułatwienia dostępu do gotówki instytucje pozabankowe wprowadzają też innowacyjne sposoby weryfikacji klientów. Jedną z nich jest usługa Instantor, która pozwala sprawdzić zdolność kredytową bez konieczności przelewania jednego grosza na konto pożyczkodawcy. Analiza zdolności polega na sprawdzeniu historii transakcji z ostatnich 12 miesięcy. W przyszłości zapewne również w Polsce zostaną wprowadzone pożyczki społecznościowe oparte na Bitcoinach – rozwiązanie z powodzeniem funkcjonuje już w Wielkiej Brytanii. Kryptowaluta jest dobrze znana nad Wisłą. Z jej pomocą można np. płacić za jedzenie na dowóz.

Popularność nowoczesnych metod płatności wśród Polaków

Opublikowane 29 marca 2017 roku wyniki badania “Masterindex – ogólnoeuropejskie trendy w handlu elektronicznym i nowych metodach płatności” jasno wskazują, że polski konsument z entuzjazmem podchodzi do innowacji na rynku finansowym. Raport pokazuje, że jesteśmy liderem, jeśli chodzi o stosowanie płatności zbliżeniowych – korzysta z nich 23% Polaków, podczas gdy średnia Europejska jest ponad 3 razy niższa. Bardzo chętnie wykorzystujemy nowoczesne instytucje płatnicze w trakcie zakupów online. Większość z nas kieruje się szybkością tego typu transakcji i ich wygodą. Tylko 19% badanych wskazało bezpieczeństwo płatności, jako najważniejszy czynnik, decydujący o tym, jaki rodzaj transakcji wybieramy. Taki rezultat może świadczyć o tym, że bezpieczeństwo nowoczesnych metod jest dla nas czymś pewnym, wpisanym w tego typu rozwiązania. Jednak jest to niepokojący sygnał, który pokazuje, że uporządkowanie kwestii prawnych w tym zakresie, może uchronić wielu rodaków przed stratami, powodowanymi przez nierzetelnych usługodawców.

Regulacje prawne branży FinTech w Polsce

Na nową dyrektywę PSD2 należy patrzeć z nadzieją. Nie jest jednak tak, że do tej pory innowacyjne instytucje rynku finansowego funkcjonowały w próżni. Firmy FinTech w Polsce i na świecie swoją działalnością obejmują bardzo szeroki zakres usług, dlatego ciężko jest stworzyć jednolite ustawowe ramy, które stanowiłyby fundament dla branży. PSD 2 też nie jest w pełni kompleksową dyrektywą, jeśli założymy, że na FinTech składają się firmy, operujące w takich obszarach, jak:

  1. crowdfunding,
  2. pożyczki społecznościowe (peer-to-peer),
  3. pożyczki pozabankowe (chwilówki i pożyczki na raty),
  4. elektroniczne waluty,
  5. doradztwo finansowe,
  6. ubezpieczenia.

Biorąc pod uwagę dotychczasowe przepisy, sektor FinTech w Polsce podlega regulacjom, wynikającym z następujących aktów prawnych:

  • ustawa o usługach płatniczych – dyrektywa PSD2 będzie nowelizacją tych właśnie przepisów, a zakresem obejmie przede wszystkim instytucje płatnicze oraz banki;
  • ustawa o kredycie konsumenckim – ten akt prawny porządkuje przede wszystkim funkcjonowanie internetowych firm pożyczkowych;
  • ustawa o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw (tzw. ustawa antylichwiarska) – również najistotniejsza z perspektywy sektora pożyczek pozabankowych, wprowadzająca m.in. limit wysokości kosztów dodatkowych pożyczki.

Nie bez znaczenia są również przepisy, które wejdą w życie na mocy unijnego rozporządzenia, dotyczącego ochrony danych osobowych, tzw. RODO. Nowelizacja ustawy planowana na połowę 2018 roku będzie regulowała m.in. przetwarzanie danych biometrycznych. Nowe przepisy przewidują wykorzystanie biometryki (skan odcisku palca, czy siatkówki) w sektorze bankowym. Nietrudno sobie wyobrazić autoryzację tego typu również w branży pożyczkowej. Przyszłość zapewne nieustannie będzie wystawiała na próbę obowiązujące normy prawne. Pojawienie się w branży FinTech rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji zwiastować będzie prawdziwą rewolucję w ustawodawstwie. W Wielkiej Brytanii już dziś pracuje się nad regulacjami, dotyczącymi praw robotów. Być może, kiedy ludzkość osiągnie już punkt osobliwości, kwestię tworzenia przepisów przejmie SI, na razie jednak musimy bazować na zarządzeniach, które wyszły spod ludzkiej ręki.

“Dyrektywa PSD 2 z pewnością ułatwi funkcjonowanie w sektorze FinTech. Doprecyzowanie zasad współpracy między różnymi instytucjami finansowymi utrudni nieuczciwe praktyki. Wszelkie działania, mające zabezpieczać interes konsumenta, są krokiem w dobrą stronę. Jestem przekonany, że dyrektywa wpłynie pozytywnie również na branżę pożyczkową, która już teraz w ogromnym stopniu skupia się na obszarze online i odważnie sięga po technologiczne innowacje”. – komentuje Tymon Zastrzeżyński, ekspert pozyczkaportal.pl