Social Credit System to temat, który aktualnie pojawia się niemal w każdym serwisie informacyjnym. SCS to inicjatywa chińskich władz, która na podstawie m.in. przeprowadzanych transakcji finansowych ma na celu przyznanie obywatelom określonej liczby punktów. Osoby oceniane wyżej i tym samym bardziej wiarygodne społecznie mogą liczyć na szereg przywilejów. Obywateli z mniejszą ilością punktów natomiast mogą spotkać określone kary. Mimo licznych kontrowersji projekt ma wejść w życie już w 2020 roku.

Kiedy fikcja staje się rzeczywistością, czyli czym jest Social Credit System?

Mimo że prace nad enigmatycznym projektem Social Credit System trwają w Chinach już od ponad trzech lat, to jednak stosunkowo niedawno temat ten wzbudził żywe zainteresowanie na świecie. Angielską nazwę Social Credit System (SCS) w Polsce tłumaczy się zazwyczaj jako System Zaufania Społecznego lub inaczej System Wiarygodności Społecznej.
Schemat ten, za pomocą specjalnego algorytmu, wykorzystując dane z większych agregatorów opinii oraz portali społecznościowych, będzie dokonywał oceny obywateli Chin. Co warte podkreślenia, towarzyszyć temu będzie specjalny system kar i nagród. Projekt ten ma wejść w życie już w niedalekiej przyszłości – w 2020 roku, co według chińskiego rządu będzie początkiem lepszego życia.
Nad tworzeniem, a następnie wprowadzeniem systemu czuwa osiem wyznaczonych przez chiński rząd firm. Wśród nich możemy wymienić m.in. WeChat (serwis, który jest alternatywą dla popularnego Facebooka) oraz Sesame Credit. Co ciekawe, chińskie władze już od lat szykują się do uruchomienia SCS, przygotowując w tym czasie tzw. programy pomocnicze. Tworzone są bazy odcisków palców, danych biometrycznych twarzy, nagrań głosu czy kodów DNA mieszkańców Chin, czyli docelowo ponad 1,3 mld osób.
Większość ekspertów od razu zauważyła powiązanie Social Credit System z opisywaną przez George’a Orwella w książce „Rok 1984” dystopijną wizją przyszłości. Ponadto niektórzy uważają, że projekt ten nawiązuje do jednego z odcinków kultowego serialu Black Mirror, którego to tytułowa bohaterka robiła wszystko, by osiągnąć jak największą liczbę gwiazdek. Jedynie osoby z wysoką punktacją mogły cieszyć się uznaniem i powszechną akceptacją społeczeństwa.

Social Credit System – jak obywatele Chin będą budować swoje zaufanie społeczne?

Znając już główny zarys Social Credit System, warto dowiedzieć się, w jaki sposób obywatele Chin mogą budować swoją wiarygodność społeczną. Na początku warto wspomnieć, że każdy użytkownik będzie podlegał specjalnej ocenie. Wstępnie mieszkańcy Chin będą mogli zdobyć od 350 do nawet 950 punktów. Naturalnie osoba posiadająca wyższą ocenę, będzie uważana za zaufanego i wiarygodnego obywatela. Jak zatem będzie to wyglądało w praktyce?
System ten, poprzez kontrolę danych z karty płatniczej i panującemu obowiązkowi okazywania dowodu, będzie sprawdzał, gdzie i co kupują obywatele oraz czy sumiennie spłacają zaciągnięte zobowiązania. Mieszkańcy Chin będą zatem musieli zadbać o swoją zdolność kredytową.
Ponadto dzięki kontroli internetu, system będzie weryfikował, co oglądają mieszkańcy, ile poświęcają czasu na granie w gry oraz jakie treści zamieszczają na portalach społecznościowych. Jak mówi sam Lil Yingyun, przedstawiciel firmy Alibaba – „Ktoś, kto, np., gra w gry komputerowe 10 godzin dziennie, będzie traktowany jako osoba bezczynna”. Co więcej, poprzez liczne kamery zamieszczone na ulicach z wbudowanym systemem rozpoznawania twarzy oraz geolokalizacji w smartfonach zanotowane będą wszystkie informacje dotyczące tego, gdzie i co najważniejsze z kim spotykają się obywatele.
Takie dane uzupełniane będą poprzez opinie wyrażane przez innych w stronę konkretnej osoby. Wpływ na punktację zatem będą mieć wypowiedzi znajomych, pracodawców, internautów, a nawet urzędu skarbowego. Następnie wszystkie powyższe informacje będą trafiały do specjalnego, testowanego jeszcze oprogramowania, który zgodnie z kluczem wskazanym przez władze, będzie na bieżąco oceniać mieszkańców.

System kar i nagród – czyli jak Social Credit System wpłynie na życie obywateli Chin?

Naturalnie mieszkańcy Chin posiadający wyższą ocenę będą mogli cieszyć się licznymi przywilejami. W testowym schemacie Sesame Credit obywatel, który zdobędzie minimum 650 punktów, będzie mógł wypożyczyć samochodów bez składania specjalnego depozytu. Również w miejscach użytkowania publicznego, tj. w hotelach czy na lotniskach będzie mógł skorzystać z przyspieszonych procedur.
Mieszkańcy posiadający powyżej 700 punktów będą natomiast osobami najbardziej pożądanymi i cenionymi w społeczeństwie. Przykładowo będą mogli łatwiej otrzymać wizę na podróże zagraniczne, gdyż władze będą miały większą pewność, że taki obywatel wróci do ojczyzny.
Co ciekawe, od oceny będą uwarunkowane również takie czynności, jak choćby znalezienie pracy. Osoby posiadające niską punktację nie będą miały większych szans na znalezienie zatrudnienia w dużej, prestiżowej firmie. W większości przedsiębiorstw dla takich osób ścieżka kariery będzie odgórnie zamknięta. Ponadto mieszkańcy, którzy nie cieszą się dużą wiarygodnością społeczną, mogą mieć kłopoty z wysłaniem dziecka do dobrej szkoły, a nawet z wzięciem taksówki.
Karami dla takich obywateli ma być również ograniczenie wolności, tj. zakaz wstępu do niektórych restauracji, teatrów czy na wybrane imprezy. Prawdopodobnie stracą również możliwość wyjazdu za granicę oraz będą mieć spowolniony internet.

Wpływ Social Credit System na wiarygodność kredytową klienta

Wprowadzenie do życia Social Credit System będzie mieć również wpływ na sektor finansowy. Już nie każdy, tak jak dotychczas, w czasie problemów finansowych będzie mógł liczyć na zaciągnięcie korzystnego zobowiązania w banku. Jedynie osoby posiadające powyżej 600 punktów będą miały szansę na wzięcie pożyczki na znacznie atrakcyjniejszych warunkach niż te, które oferowane są standardowo.

Jak wyliczyć zdolność kredytową? – warunki instytucji finansowych w Polsce

Mieszkańcy Polski, w przeciwieństwie do obywateli Chin, na szczęście nie muszą martwić się wprowadzeniem oceny punktowej, od której zależne byłoby m.in. przyznanie zobowiązania. W tym wypadku zdolność kredytowa zależna jest od takich czynników, jak:

  • wysokość dochodów klienta,
  • bieżące zobowiązania i stałe miesięczne wydatki,
  • długość wybranego okresu kredytowania,
  • wysokość wybranego zobowiązania,
  • historia kredytowa,
  • stan cywilny,
  • ewentualne zabezpieczenie spłaty należności.

Omawiając temat instytucji udzielających zobowiązania w Polsce, warto również wspomnieć o firmach z sektora pozabankowego. Ich usługi dedykowane są przede wszystkim osobom, które pożyczkę chcą otrzymać szybko, bez zbędnych formalności. Co więcej, firmy pożyczkowe zdecydowanie mniej rygorystycznie oceniają potencjalnych klientów niż instytucje bankowe. Część z nich oferuje chwilówki już od 18 lat. Również osoby zadłużone mają dużą szansę na otrzymanie odpowiedniego wsparcia finansowego.