Wykorzystanie technologii do wdrażania nowych rozwiązań regulacyjnych to nic nowego. Jednak obecny rozwój w segmencie FinTech i wzmożona aktywność instytucji nadzorczych, sprawia, że mariaż technologii i mechanizmów regulacyjnych musi wejść na wyższy poziom. W dynamicznym środowisku potrzebne są przede wszystkim rozwiązania responsywne. Odpowiedzią na współczesne potrzeby może być RegTech.

Co to jest RegTech?

RegTech należy rozumieć jako technologie regulacyjne. Są to nowoczesne rozwiązania zmierzające ku digitalizacji i automatyzacji procesów nadzorczych. Można je zastosować w różnych obszarach, jednak to sektor finansowy jest tym, w którym rosnąca liczba obostrzeń nieustannie wzmaga koszty dostosowania do norm. Przyczyn takiego stanu rzeczy należy szukać w roku 2008, kiedy to wybuchł globalny kryzys finansowy. Od tamtej pory liczba państwowych regulacji wprowadzanych w różnych zakątkach świata, a także norm globalnych rośnie lawinowo. Zjawisko to zyskało przydomek tsunami regulacyjnego. Doprowadziło ono między innymi do zwiększenia nakładów przeznaczanych przez banki na opłacanie kar za świadome bądź nie, niezastosowanie się do nowych przepisów. Wedle McKinsey kary nakładane na największe banki w latach 2009-2014 wzrosły aż 45-krotnie.

Przyszłość RegTech leży w regulacjach wbudowanych w technologie już na etapie ich tworzenia. Wykorzystanie procesów business intelligence, chmury obliczeniowej, sztucznej inteligencji, czy analityki predyktywnej powinno zredukować koszty związane z dostosowywaniem działalności do regulacji. Obecnie przeciętne wydatki banków na ten cel stanowią ⅕ ich budżetów operacyjnych.

Dwa podejścia do RegTech

Na obecnym etapie można wyróżnić dwa stanowiska wobec technologii regulacyjnych:

  1. Pragmatyczne – wiąże się z doraźnym stosowaniem już istniejących technologii do raportowania, analizy ryzyka, czy weryfikacji klientów. W tym ujęciu rola nadzorcy ograniczałaby się do udostępniania środowiska wirtualnego (chmury obliczeniowej), w którego obrębie realizowane byłyby procesy regulacyjne. Wdrożenie takich rozwiązań jest już obecnie realne i szacuje się, że wymagałoby jedynie kilku miesięcy adaptacji obecnych narzędzi do wymagań regulacyjno-nadzorczych.
  2. Proaktywne – stanowisko wymagające implementacji procesów regulacyjnych już na etapie tworzenia prawa przy aktywnym udziale instytucji nadzorczych. Celem tego podejścia jest sprawna wymiana i analiza danych między podmiotami nadzorowanymi i nadzorcami. Technologią, która mogłaby posłużyć do zaprojektowania takich rozwiązań, jest blockchain.

Co łączy RegTech z FinTech?

RegTech stanowi konieczne uzupełnienie FinTech. Podczas gdy FinTech czyni produkty i usługi finansowe bardziej dostępnymi dla konsumentów za sprawą innowacyjnych technologii, RegTech ułatwia instytucjom finansowym wyjście naprzeciw oczekiwaniom ze strony nadzorców. Bardzo dynamiczny rozwój finansowych technologii praktycznie w każdym obszarze: w bankowości, pożyczkach online, e-commerce, czy w transakcjach bezgotówkowych stworzył pewną wyrwę w prawie i infrastrukturze nadzorczej. Regulacje, ustawodawstwo, a także instytucje, które zajmują się przestrzeganiem zasad, nie nadążają za zmianami. Dlatego potrzebne są technologie regulacyjne zdolne szybko adaptować się do płynnych warunków.

Obszary wymagające regulacji – potencjał RegTech

Regulacje, którym podlegają banki, muszą zapewniać bezpieczeństwo ich konsumentom. Nie mogą jednak paraliżować działania instytucji. Ważne jest też zachowanie odpowiednich proporcji w kwestii finansowych środków przeznaczanych na minimalizowanie ryzyka. Patrząc na technologie regulacyjne jako na obszar, na którym spotykają się instytucje nadzorcze z podmiotami podlegającymi regulacjom, ważne jest określenie rejonów najpilniej wymagających usprawnień. Z badania wykonanego przez PwC wynika, że takimi obszarami są:

  • lepsza koordynacja organów w zakresie wymiany danych;
  • uspójnienie podejścia organów do tych samych tematów;
  • inicjatywy wykraczające poza sektor bankowy, np. cyfrowe ID;
  • większe możliwości outsourcingu czynności masowych;
  • sprawniejsze, bardziej automatyczne pozyskiwanie danych.

Banki przebadane przez PwC wskazały również technologie, które w ich mniemaniu przyczyniłyby się do uporządkowania obecnej sytuacji regulacyjno-nadzorczej. Największy potencjał widzą w:

  • integracji danych oraz metod analiz między organami;
  • sztucznej inteligencji w postaci np. robotów do prostych ocen ryzyk;
  • automatyzacji zaciągania danych z banków i z zewnętrznych źródeł;
  • automatyzacji nadzoru nad małymi instytucjami;
  • wsparciu regulatorów dla centralnych usług wspólnych;
  • usprawnieniu przetwarzania danych z pomocą narzędzi business intelligence

Regulacje bankowe – wyzwania w 2018 roku

W ciągu ostatnich 5 lat Unia Europejska wprowadziła kilkanaście nowych przepisów prawnych, które znacznie zwiększają odpowiedzialność instytucji finansowych.

PSD2

Jedną z dyrektyw, której okres implementacji w krajach UE skończył się 13 stycznia 2018, jest dyrektywa PSD2. Wprowadza ona ramy do rozkwitu bankowości otwartej. Dyrektywa powinna stać się katalizatorem rozwoju branży FinTech w Polsce i w całej Europie. PSD2 daje różnym instytucjom finansowym, takim jak firmy pożyczkowe czy niebankowi dostawcy usług płatniczych wgląd do danych na temat klientów, np. na temat ich rachunków bankowych.

PSD2 wprowadza również nowy rodzaj usługodawców, którzy będą pośredniczyli między bankami a np. sklepem internetowym. Uzyskają one dostęp do naszego rachunku – będą mogły inicjować z niego płatności za zgodą klienta. Tak szeroko zakrojone otwarcie na firmy z sektora FinTech musi pociągnąć za sobą powstanie technologicznie kompatybilnych rozwiązań regulacyjnych.

RODO

W maju tego roku wchodzi w życie również nowe rozporządzenie o ochronie danych osobowych – RODO. Zastąpi ono dotychczasowe regulacje GIODO. Ogromna część nowych przepisów będzie obowiązywała banki oraz inne instytucje finansowe, mające do czynienia z danymi klientów. Pojawi się np. obowiązek prowadzenia rejestru czynności przetwarzania. Do tej pory tego typu rejestr prowadzony był przez GIODO.

Wdrożenie nowych rozwiązań z pewnością podniesie koszty funkcjonowania instytucji finansowych. Trzeba pamiętać, że nawet w dotychczasowych warunkach jest to jeden z najbardziej nadzorczo obciążonych sektorów gospodarki. Jednak wyzwania związane z kolejnymi dyrektywami stanowią również ogromną szansę dla rozwoju RegTech.