Kredyty konsumpcyjne zaciągamy równomiernie przez cały tydzień, inaczej jest z zakupami na raty. 23 proc. kredytów ratalnych Polacy biorą w weekendy. Najczęściej decyzje zapadają w gronie rodzinnym, podczas wspólnych zakupów. Nowa ustawa o zakazie handlu w niedzielę może więc uszczuplić wpływy nie tylko handlarzy, ale również banków.

Zakupy na raty robimy w weekendy

Zgodnie ze źródłami podanymi przez BIK, kredyty ratalne zaciągane w weekendy stanowią prawie ¼ wszystkich zobowiązań tego typu. Żadne inne świadczenia nie cieszą się tak dużą popularnością w dni wolne od pracy. Wiąże się to ściśle z zakupowymi zwyczajami Polaków, którzy z weekendowych wypadów do centrów handlowych, zrobili jeden z narodowych zwyczajów. Kredyty ratalne zaciągane są najczęściej w placówkach bankowych, znajdujących się w galeriach handlowych i w samych sklepach, współpracujących z bankami. Również weekendowa sprzedaż kart kredytowych ma dosyć wysoki udział w tygodniowej strukturze dystrybucji zobowiązań – stanowi 18 proc. całotygodniowej sprzedaży.

Zagrożenie dla rynku kredytowego

Dane wskazane w badaniu przeprowadzonym na zlecenia Biura Informacji Kredytowej1 pokazują jasno, że ustawa o zakazie handlu w niedzielę, która zacznie obowiązywać 1 marca tego roku, może sporo namieszać na rynku kredytowym. Przypomnijmy, że wraz z początkiem marca sklepy będą czynne jedynie w pierwszą i ostatnią niedzielę miesiąca. Zakupy zrobimy również w niedzielę przed Wielkanocą i podczas dwóch niedziel poprzedzających Boże Narodzenie. Okresy przedświąteczne lub specjalne okazje takie jak Black Friday to również czas, kiedy Polacy częściej dokonują zakupów na raty. Decyzje kredytowe przed świętami, często podejmowane są pod wpływem impulsu. Co prawda wydatki gospodarstw domowych planuje ponad 40 proc. rodaków, jednak świąteczne zakupy rządzą się swoimi prawami. Dowodem na to niech będzie fakt, że co piąty Polak ma po świętach problemy finansowe2.

Jak postrzegamy zakupy na raty i pożyczki konsumenckie?

Spośród osób, które mają przynajmniej jedno zobowiązanie, najwięcej spłaca kredyty gotówkowe (50 proc.). Kredyty ratalne oraz kredyty hipoteczne zostały wskazane przez 32 proc. ankietowanych. Kolejne zobowiązania to zadłużenie na kartach kredytowych (24 proc.) i zobowiązania pozabankowe, czyli chwilówki i pożyczki ratalne, spłacane przez 7 proc. badanych3. Polacy na raty kupują najchętniej sprzęt AGD i RTV, a w drugiej kolejności – urządzenia elektroniczne. Jednak okazuje się, że prawie połowa osób, które zdecydowały się na kredyt ratalny, nie jest do końca zadowolona ze swojej decyzji. 47 proc. badanych odczuwa stres związany z koniecznością spłaty kolejnej raty. Większe obawy żywią kobiety, dyskomfort odczuwa 51 proc. pań. Optymizmem napawa fakt, że w zgodnej opinii większości rodaków (77 proc. badanych) zaciągnięte kredyty i pożyczki należy spłacać. Z kolei 78 proc. ankietowanych uważa, że po kredyty można sięgać jedynie, mając pewność, że będziemy w stanie je uregulować.

Struktura zadłużenia gospodarstw domowych

Zadłużenie polskich gospodarstw domowych z tytułu kredytów i pożyczek nie obciąża więcej niż 30 proc. naszych dochodów. Jednak najczęściej podawany przedział w badaniu ARC Rynek był jeszcze niższy i mówił o 10 – 19 proc. dochodów. To bardzo dobry wynik, biorąc pod uwagę rekomendację Komisji Nadzoru Finansowego, która mówi o tym, że wysokość raty kredytu nie powinna przekroczyć 50 proc. wartości dochodu (przy założeniu, że zarabiamy średnią krajową).

Najczęściej zaciąganymi w bankach zobowiązaniami są kredyty hipoteczne. Poza celami mieszkaniowymi, pieniądze z kredytów przeznaczamy również na zakup samochodu albo sprzętu AGD i RTV4. W przypadku pożyczek pozabankowych również najpopularniejszym celem są wydatki związane z mieszkaniem. Co prawda nie sposób sfinansować w ten sposób zakupu nieruchomości, pożyczka z powodzeniem może jednak pokryć koszty remontu. Nieco mniej popularne są zobowiązania na zakup auta lub roweru oraz pożyczki na pokrycie niespodziewanych wydatków, związanych z naprawami w domu lub wymianą wyposażenia w gospodarstwie domowym5.

Jak oceniamy swoją kondycję kredytową?

Polacy dobrze oceniają swoje możliwości związane ze spłatą zaciągniętych zobowiązań. Pozytywnie zapatruje się 73 proc. uczestników badania “Polacy na rynku kredytowym”. Jeszcze lepsze mniemanie mamy o swojej historii kredytowej – pozytywnie na jej temat wypowiada się 77 proc. badanych. Rok wcześniej grupa osób uznająca swoją historię kredytową za dobrą lub bardzo dobrą była na podobnym poziomie (76 proc. ankietowanych). Widać więc stabilizację i optymizm Polaków. Nieco gorsze nastroje panują, jeżeli chodzi o ocenę możliwości zaciągnięcia kolejnego zobowiązania. Dobrze swoje szanse na udźwignięcie dodatkowego kredytu ocenia jedynie 33 proc osób.

Pozytywne podejście Polaków w kwestii zdolności kredytowej znajduje odzwierciedlenie w jakości zobowiązań. Według danych BIK pośród kredytów konsumpcyjnych zaciągniętych w latach 2012-2016 po roku od ich udzielenia zepsuciu uległo jedynie 2 proc.6 zobowiązań. Zepsuty kredyt oznacza świadczenie, które nie jest spłacane od co najmniej 3 miesięcy. Terminowo swoje zobowiązania spłaca 90 proc. kredytobiorców.

Mimo że odczucia konsumentów i dane pochodzące z analiz rynku w dużej części się pokrywają, okazuje się, że jedynie niewielka część Polaków sprawdza swoją historię kredytową przed złożeniem wniosku o pożyczkę. Po raport BIK sięga tylko 5 proc. przebadanych osób, reszta szacuje swoją zdolność samodzielnie.

„Ustawa o zakazie handlu w niedziele może mieć wiele nieprzewidzianych konsekwencji. W trakcie procesu legislacyjnego nikt nie brał pod uwagę interesów kredytodawców, a biorąc pod uwagę statystyki, okazuje się, że na niedzielnych zakupach wypracowywali oni naprawdę sporą część zysku” – komentuje Tymon Zastrzeżyński, ekspert PozyczkaPortal.pl.


  1. Polacy na rynku kredytowym, ARC Rynek i Opinia dla BIK S.A., listopad 2017 r
  2. Zwyczaje i wydatki świąteczne Polaków, ARC Rynek i Opinia dla BIK S.A., grudzień 2017 r.
  3. Polacy na rynku kredytowym…
  4. Postawy finansowe Europejczyków, Millward Brown dla Grupy KRUK, październik 2016 r.
  5. Badanie Ipsos dla Wonga (2015 – 2017)
  6. Raport BIK: Kredyt Trendy, 1 półrocze 2017 r.