Co Polacy wiedzą o instytucjach finansowych?

Badanie przeprowadzone przez TNS Polska na zlecenie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Firmy pożyczkowe niebędące bankami są często nazywane parabankami. To błąd. Czym jest parabank, jaka jest różnica między parabankiem i firmą pożyczkową? (UOKiK) w dniach 6-9 września 2012 r. miało na celu zbadanie wiedzy finansowej Polaków. Według sondażu aż 54 proc. respondentów nie umiało udzielić odpowiedzi na pytanie, czym jest parabank. Prawidłową odpowiedź znało zaledwie 27 proc., a co dziesiąta osoba uważała, że parabank jest bakiem, który szybko i łatwo udziela zobowiązań finansowych.

Co więcej, połowa ankietowanych nie potrafiła udzielić odpowiedzi na pytanie, co dzieje się z pieniędzmi powierzonymi parabankowi w sytuacji jego bankructwa. Dwie piąte osób natomiast (39 proc.) podało prawidłową odpowiedź, a 8 proc. uważało, że w przypadku bankructwa parabanku, otrzyma wpłaconą gotówkę i zarobione zyski, dzięki Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu (BFG). 4 proc. natomiast było zdania, że otrzyma zainwestowane pieniądze, ale bez zysków.

Bank – wszystko, co musisz wiedzieć

Odpowiadając na pytanie, czym jest bank, warto posłużyć się Ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. Według niej „Bank jest osobą prawną utworzoną zgodnie z przepisami ustaw, działającą na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym”. We wspomnianej Ustawie znajdziemy również zapis dotyczący czynności, które bank może podjąć. Wśród nich możemy wyróżnić m.in.:

  1. Udzielanie kredytów.
  2. Udzielanie oraz potwierdzanie gwarancji bankowych.
  3. Wydawanie papierów wartościowych.
  4. Prowadzenie rozliczeń pieniężnych.
  5. Wydawanie kart płatniczych i udostępnianie możliwości ich użytkowania.
  6. Skup i sprzedaż wartości dewizowych.

Dodatkowo banki podlegają ścisłej kontroli zewnętrznej – oprócz prawa bankowego, nad ich działalnością czuwa Komisja Nadzoru Finansowego (KNF). Co warte podkreślenia, środki finansowe klientów chronione są przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG). Oznacza to, że w momencie, gdy bank stanie się niewypłacalny, to Fundusz zapewnia zwrot powierzonych przez pożyczkobiorców środków. Dzięki temu klienci nie muszą martwić się o swoje pieniądze.

Co to jest parabank? – wyjaśnienie pojęcia

Parabanki, najprościej mówiąc, to instytucje finansowe, które w swojej ofercie posiadają zbliżone produkty do tych, proponowanych w bankach. Co więcej, wspomniane instytucje gromadzą depozyty oraz prowadzą własną działalność, wykorzystując środki otrzymanie od klientów.

Parabanki, w przeciwieństwie do pozostałych instytucji finansowych, nie podlegają żadnej kontroli zewnętrznej. Nie kontroli ich zatem Komisja Nadzoru Finansowego, a środki klientów nie są chronione przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny. W chwili, gdy parabank stanie się niewypłacalny, jego klienci stracą ulokowane środki, co może skutkować wpadnięciem w spiralę zadłużenia. W związku z tak dużym ryzykiem Komisja Nadzoru Finansowego, na swojej stronie publikuje tzw. Listę Ostrzeżeń Publicznych. Znajdziemy na niej spis parabanków, w stosunku, co do których złożono zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa.

Parabanki w Polsce – słynne oszustwo finansowe Amber Gold

Pojęcie parabanków większości osobom kojarzy się zazwyczaj z głośną swego czasu aferą Amber Gold. Wspomniane przedsiębiorstwo finansowe powstało w Gdańsku w 2009 r., a trzy lata później zostało zlikwidowane. Spółka założona przez Marcina Plichtę rzekomo była pierwszym w Polsce domem składowym zajmującym się przede wszystkim składowaniem metali szlachetnych, inwestowaniem w złoto, a także inne kruszce.

Amber Gold swoim klientom oferował kontrowersyjne lokaty w złoto, srebro oraz platynę, podpisując z nimi tzw. „umowę składu.” Komisja Nadzoru Finansowego niejednokrotnie ostrzegała, że spółka nie posiada zezwolenia KNF na wykonywanie czynności bankowych. Niestety nie przekonało to wielu klientów do wycofania się z „interesu.” Po likwidacji Amber Gold 13 sierpnia 2012 r. większość inwestorów utraciła część, a nawet całość ulokowanych środków. Miliony klientów straciło swoje oszczędności.

Firmy pożyczkowe – pewność i bezpieczeństwo pożyczania

Wbrew powszechnemu przekonaniu, firmy pożyczkowe nie są parabankami. Nie powinno się zatem stosować tych pojęć zamiennie. Firmy pożyczkowe działają na podstawie Ustawy o kredycie konsumenckim. W praktyce oznacza to, że przykładowo nie mogą naliczać większych odsetek niż czterokrotność stopu kredytu lombardowego, a w każdym materiale reklamowych powinna być podana wysokość Rzeczywistej Rocznej Stopy Oprocentowania (RRSO) pożyczki.

Ponadto nad działalnością pożyczkodawców czuwa Związek Firm Pożyczkowych (ZFP). Należy jednak mieć na uwadze, że nie wszystkie firmy do niego należą, co nie jest jednoznaczne z tym że są nierzetelne. Aby zostać członkiem, instytucje musza przejść szczegółową procedurę weryfikacyjną. Rejestr Firm Pożyczkowych wchodzących w skład ZFP dostępny jest na ich stronie internetowej.

Co warte podkreślenia, firmy pożyczkowe udzielają pożyczek przez internet wyłącznie ze środków należących do właścicieli bądź akcjonariuszy danej firmy (według Ustawy o kredycie konsumenckim kapitał zakładowy instytucji nie może wynosić mniej niż 200 000 zł). Firmy pożyczkowe nie biorą w depozyt pieniędzy podchodzących od klientów. Ryzyko utraty środków spoczywa wyłącznie na właścicielu, w związku z czym klient może czuć się bezpiecznie.